ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2001

Το Πέραν πανηγυρίζει

Έχει περάσει ήδη μισός αιώνας από τότε που, μείραξ έτι ών, διάβασα την «ωραία τού Πέραν» τού Τυμφρηστού. Την είδα και στον κινηματογράφο. Μόνο μη με ρωτήσετε ποιοί ηθοποιοί έπαιζαν στο έργο γιατί θα σάς γελάσω. Εκείνο που θυμάμαι είναι πως το δάκρυ έτρεχε κορόμηλο.

Τα χρόνια περνούσαν, η υπόθεσις τού μυθιστορήματος (αν ήταν μυθιστόρημα, γιατί όπως έμαθα αργότερα τα πρόσωπα ήταν υπαρκτά) ξεθώριαζε μέσα μου. Έμενε όμως η λέξις: Πέραν. Πέραν. Στροβίλιζε μέσα στο μυαλό μου. Κοίταξα λεξικά, άνοιξα εγκυκλοπαίδειες. Έμαθα που βρίσκεται, πότε άρχισε να κατοικείται, γιατί ονομάσθηκε έτσι.

Υπάρχει και άλλο Πέραν. Παλαιότερο κατά πολύ. Το Πέραν τοy Ιορδάνου, μα εδώ πρόκειται για το Πέραν τhς Παλαιάς Πόλεως του Κωνσταντίνου. Το απέναντι της Νέας Ρώμης που μόνον ο Κεράτιος χωρίζει.

Αξιώθηκα πολύ αργότερα να πάω. Να το περιδιαβάσω πολλές φορές. Όμως ποτέ δεν κατόρθωσα να είμαι στο Πανηγύρι τής Παναγίας στις 21 Νοεμβρίου. Ας είναι καλά η Ολυμπιακή με τις φτώχειες της και τις περικοπές των δρομολογίων της. Ξεκίνησα εφέτος να πάω στην Πόλη για μία και μόνον ημέρα και έμεινα πέντε. Μέσα σ’ αυτές έλαχε και το πανηγύρι των Εισοδίων της Θεοτόκου.

Πανηγυρίζει λοιπόν «η μεγαλώνυμος κοινότης Σταυροδρομίου».

Και τελείται εκεί Πατριαρχική και Συνοδική Θεία Λειτουργία. Δις τοy έτους ο Οικουμενικός Πατριάρχης μετά τhς περί Αυτόν Αγίας και Ιεράς Συνόδου και πάσης τhς Πατριαρχικής Αυλής, εξέρχεται του Φαναρίου για να λειτουργήση. Η μία είναι κατά την Κυριακή των Μυροφόρων στην Ιερά Πατριαρχική Μονή Ζωοδόχου Πηγής Μπαλουκλή και η άλλη εδώ, στο Πέραν κατά την εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου. Μία κατά την Άνοιξη και η άλλη κατά το Μετόπωρον. Ο όρθρος αρχίζει στις 8.30. Οι ψάλτες ευρίσκονται στα στασίδια τους. Ο άρχων Πρωτοψάλτης, ο Λαμπαδάριος, οι Δομέστικοι, όλοι. Και άλλοι εξ Ελλάδος και Καναδά. Ψάλλουν με ζωντάνια στο Πατριαρχικό ύφος.

Ώρα 9.30. Οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα. Έρχεται ο Πατριάρχης - Ενδύεται τον μανδύα. Του εγχειρίζουν την Πατερίτσα. Στέκεται εις τον σολέα και ακροάται: <<Ο καθαρώτατος ναός τού Σωτήρος, η πολυτίμητος παστάς και Παρθένος, το ιερόν θησαύρισμα τής δόξης τού Θεού, σήμερον εισάγεται εν τω οίκω Κυρίου...>>.

Ευλογεί ψάλτες και λαό. Ακούεται παρ’ αμφοτέρων των χαρών μακρόσυρτο, χαμηλόφωνο, ικετευτικό: «Εις πολλά έτη, Δέσποτα».

Οι χοροί κατέρχονται των στασιδίων. Ενώνονται και ψάλλουν όλοι μαζί, με τον Πατριάρχη επικεφαλής: «Χριστός γεννάται δοξάσατε, Χριστός εξ ουρανών απαντήσατε». Έρχονται Χριστούγεννα. Η Εκκλησία τού Χριστού προετοιμάζει τα πιστά της τέκνα.

Οι καταβασίες συνεχίζονται. Ψάλλει ο Πατριάρχης με τούς Χορούς.

Εις τούς αίνους κατέρχεται ο Πατριάρχης για νά πάρη «καιρό».

Ο Χορός ψάλλει μέλος αρχαίον εις ήχον βαρύν: «Τον δεσπότην και αρχιερέα ημών, Κύριε φύλαττε εις πολλά έτη». Διαρκεί όσο και ο «καιρός», η προσκύνησις των αγίων εικόνων. Και μία λεπτομέρεια. Ψαλλομένου τού «τον δεσπότην», ο Πατριάρχης ίσταται ακίνητος εις τον θρόνον του. Η φράσις δεν είναι δι’ αυτόν . Είναι για κάποιον που λείπει. Λείπει εδώ και πεντακόσια χρόνια. Και ίσως να μη ξανάρθει ποτέ. Ο Πατριάρχης κατέρχεται μόλις ο ψάλτης αρχίσει το «και αρχιερέα ημών». Είτα εισέρχεται εις το άγιον Βήμα δια να ενδυθή τα αρχιερατικά του άμφια.

Η δοξολογία τελειώνει. Ο Πατριάρχης εξέρχεται μετά των αρχιερέων. Όλοι φορούν επάνω καλύμαυχα. Μόνο ο Πατριάρχης φορεί μίτραν και κρατεί ποιμαντορικήν ράβδον.

Αρχίζει η Θεία Λειτουργία. Σεμνά, ταπεινά, χωρίς λαρυγγισμούς και μινόρε.

Ο κόσμος πολύς. Η ομογένεια παρούσα. Φοράει τα καλά της και προσέρχεται. ‘Ερχονται και οι μαθητές και μαθήτριες απ’ το γειτονικό Ζωγράφειο Λύκειο. Με τις στολές τους. Οι μαθήτριες φορούν ωραίους μπερέδες με ένα Ζ μπροστά.

Χαίρονται οι Εικόνες τού μεγαλοπρεπούς ναού. Χαίρεται η Παναγία μας. Χαίρεται ο Πατριάρχης. Χαιρόμαστε όλοι. Βλέπουμε ότι ο ναός σιγά σιγά γεμίζει. Και έξω φυσά Βορριάς. Κρύο τσουχτερό. Νά σου τρυπά τα κόκκαλα. Και όμως έρχονται.

Η Θεία Λειτουργία προχωρεί. Με την γνωστή πατριαρχική τάξη .

Μετά την ανάγνωσι τού Ευαγελίου ομιλεί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σεβαστείας Δημήτριος. Αναφέρεται στην Παναγία και τις προσωνυμίες της. Ομιλώ για την Πόλι που είναι η κατ’ εξοχήν πόλις της Παναγίας. για το ότι είναι η παρηγοριά και η ελπίδα της ομογενείας. για την αγία πίστι μας που πρέπει να μεταφράζεται σε αγία ζωή, για τον δυτικό πολιτισμό και τα αδιέξοδά του. για την Ορθοδοξία που δίδει διεξόδους στο άγχος. για την μετά Θεού θεοί, την Θεοτόκον που βοηθεί όσους την επικαλούνται, για την βεβαία ελπίδα καλυτέρων ημερών για την ομογένεια.

Λόγος μεστός, λιτός, σύντομος, περιεκτικός όμως ενός ιεράρχου τού θρόνου.

Κατόπιν ο Πατριάρχης προσφέρει την αναίμακτον Ιερουργία υπέρ των ιδίων αμαρτημάτων και των τού λαού αγνοημάτων. Υπέρ τής αγίας Καθολικής Εκκλησίας. Υπέρ των προσφιλών τέκνων τής Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως. Υπέρ πάντων και πασών. Κοινωνούν αρκετοί από τα τίμια χέρια του. στο τέλος όλοι παίρνουν αντίδωρο απ’ τον Πατριάρχη.

Τελειώσαμε; Όχι ακόμη. Υπάρχει και η Παρακειμένη αίθουσα. Άρτι ανακαινισθείσα. Βαψίματα, καθίσματα, πολυθρόνες, πολύφωτα, όλα καινούργια. Γεμάτη η αίθουσα. Πολλοί οι όρθιοι. Παρόντες ο υφυπουργός Εξωτερικών τής Ελλάδος κ. Ιωάννης Μαγγριώτης και ο Γενικός Πρόξενος στην Κωνσταντινούπολι Παναγιώτης Καλογερόπουλος.

Ομιλεί πρώτος ο Αρχιερατικός προϊστάμενος Σταυροδρομίου Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Τρανουπόλεως Γερμανός. Αναφέρεται κατ’ αρχάς στην Παναγία που τόσον τιμά η ομογένεια. Είναι το στολίδι της κάθε Εκκλησίας στην Πόλη. Σ’ όλες τις εικόνες της λέγει χαρακτηριστικά, τα χέρια της Παναγίας είναι μούσκεμα από τα δάκρυα τής πονεμένης ομογενείας. Είναι η μόνη παρηγοριά των Χριστιανών τής Πόλης.

Ευχαριστώ τον Πατριάρχη γιατί και εφέτος ηυδόκησε νά προσέλθη και νά λαμπρύνη δια τής παρουσίας του την εορτήν. Αναφέρεται δι’ ολίγων στην εργώδη προσπάθεια τής Εφοροεπιτροπής για τα έργα στον Ναό, την αίθουσα, το επισκοπείο, που και αυτό ανεκαινίσθη. Μετά λαμβάνει τον λόγον ο πρόεδρος τής Εφοροεπιτροπής Ιατρός κ. Γεώργιος Πετρίδης.

Αναφέρεται λεπτομερέστερα στα έργα που γίνονται εν μέσω πολλών αντιξοοτήτων και κυρίως λόγω τής οικτράς οικονομικής καταστάσεως τής χώρας. και όμως έργα γίνονται. και θα γίνουν κατά το επιόν έτος. ‘Οπως ο εσωτερικός ανακαινισμός τού Ναού. Ο εξωτερικός έγινεν ήδη προ δύο ετών.

Εγείρεται ο Πατριάρχης. Εκφράζει την χαρά του για την επίσκεψη του αυτή στην μεγαλώνυμο κοινότητα Σταυροδρομίου και την ευαρέσκειά του προς τον άγιο Τρανουπόλεως και την Εφοροεπιτροπή για τα έργα που επραγματοποίησαν κατά το παριππεύον έτος. Και συνεχίζει, η Παναγία υπακούσασα εις το θέλημα τού Θεού μακαρίζεται εις πάσας τας γενεάς. Είναι πρότυπον προσανατολισμού. Οσάκις τίθενται ενώπιόν μας διλήμματα επιλογής μεταξύ θείου θελήματος και συμφέροντος ανθρωπίνου, πρέπει νά προκρίνωμεν το πρώτον. Διότι η έκβασίς του αποδεικνύει ότι το θέλημα τού Θεού είναι το όντως συμφέρον μας. ‘Ισως τα αγαθά αποτελέσματα αργούν αλλ’ έρχονται. δια τούτο και η υποταγή της εις το θέλημα τού Θεού είναι πρότυμον δι’ ημάς εκουσίας και μετά χαράς υπακοής εις το θέλημά του.

Κατόπιν έλαβε τον λόγον Πατριαρχική προτροπή ο Υφυπουργός κ. Μαγγριώτης. Εξήρεν ούτος την προσωπικότητα τού Πατριάρχου. Εδήλωσαν ότι η Ελληνική Κυβέρνησις θα στέκεται παρά το πλευρόν τού Πατριαρχείου και τής ομογενείας και έτερα παρεμφερή. Ας ελπίσωμεν ότι δεν είναι πομφόλυγας αλλά λόγοι υπεύθυνοι, υπευθύνου υπουργού, υπευθύνου κυβερνήσεως.

Ερχονται και τα κεράσματα. Άφθονα. Μπερεκέτια Πολίτικα. και αι προσφέρουσαι κυρίαι να σε σκλαβώνουν με την ευγένειά τους.

Περί ώραν 2αν μ.μ. Ο Πατριάρχης ανεχώρησε μετά τής τιμίας συνοδίας Αυτού. Ανεχώρησε και ο γράφων... μετά τη συνοδίας αυτού δια Μπαλίκ Παζάρ νά αγοράση Τουρσιά και λακέρδα. Περιχαρής γιατί στα νειάτα του εγνώρισε την «ωραία του Πέρα» και στα γεράματά του έζησε τα ωραία του Πέρα.

Αρχιμανδρίτης Δοσίθεος

[ ΕΙΣΟΔΟΣ ] [ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ]